De belangrijkste les uit 14 jaar werken met internationale teams: communicatieproblemen beginnen lang niet altijd bij taal.
In het kort: internationale medewerkers stellen op de werkvloer vaak geen vragen, ook als ze een instructie niet helemaal begrijpen. Dat ligt meestal niet aan hun taalniveau, maar aan culturele verwachtingen over hiërarchie en de rol van een leidinggevende. Taal, cultuur en leiderschap bepalen samen of een werkinstructie echt aankomt. Daarom werkt het het best als medewerkers én leidinggevenden van elkaar leren.
Waarom stellen internationale medewerkers geen vragen?
‘Als je iets niet begrijpt, vraag je het toch gewoon’
Klinkt logisch, toch? De teamleider legt iets uit. De medewerker luistert. Als iets niet duidelijk is, stelt hij een vraag. Niks meer aan doen, zou je denken.
Nou, misschien werkt het zo op een Nederlandse werkvloer. Maar op internationale werkvloeren werkt het meestal niet zo. Een voorbeeld: iemand uit Polen gaat er waarschijnlijk van uit dat zijn leidinggevende precies vertelt wat er moet gebeuren en dat hij dat als medewerker gedwee uitvoert. Want zo hoort het nu eenmaal. Als je een vraag stelt, lijkt het alsof je niet goed hebt opgelet, onvoldoende vakbekwaam bent of – het allerergste! – je leidinggevende tegenspreekt.
Zwijgen voelt veiliger dan vragen
Dat betekent natuurlijk niet dat Poolse medewerkers nooit vragen stellen of Nederlanders altijd direct zijn. Zo simpel zijn mensen niet. Het gaat erom dat onze culturele verwachtingen beïnvloeden hoe we naar bepaalde situaties kijken. En als de verwachtingen van elkaar verschillen, kunnen er misverstanden ontstaan.
Onderzoek van Hofstede laat dat verschil ook zien. Op de schaal voor machtsafstand, hoe vanzelfsprekend mensen hiërarchie vinden, scoort Nederland 38. Polen scoort 68, Bulgarije 70 en Roemenië zelfs 90. Hoe hoger de score, hoe minder vanzelfsprekend het voelt om een leidinggevende een vraag te stellen of tegen te spreken. (Bron: Hofstede Insights)
Is een taaltraining genoeg voor internationale medewerkers?
Alleen een taaltraining lost het niet op
Een medewerker begrijpt misschien precies de woorden van je instructie, maar handelt toch anders dan jij als leidinggevende verwacht. De oorzaak kan zijn dat jij – ondanks je eenvoudige woorden – toch onduidelijk was over de volgorde, prioriteit, kwaliteitsnorm of over wat je medewerker moet doen als iets afwijkt.
Wat is het verschil tussen taal, cultuur en leiderschap op de werkvloer?
Taal bepaalt of iemand de boodschap technisch begrijpt
Maar cultuur bepaalt welke betekenis en verwachtingen iemand aan jouw boodschap koppelt. De manier waarop jij leidinggeeft bepaalt of iemand zich vrij genoeg voelt om te reageren, een vraag te stellen of een fout te melden.
Zo check je of je werkinstructie echt is begrepen
Aan een ‘ja’ heb je weinig. Deze vijf stappen werken beter, en ze komen uit de TWI-methode (Training Within Industry) die ik in mijn trainingen gebruik.
- Laat het voordoen. Wie het kan laten zien, heeft het begrepen.
- Stel open vragen. Vraag niet ‘Is het duidelijk?’, maar ‘Wat doe je als de machine stopt?’
- Laat het terugvertellen. In eigen woorden, en in eenvoudig Nederlands mag.
- Benoem wat vanzelfsprekend lijkt. Volgorde, prioriteit, kwaliteitsnorm en wat te doen als iets afwijkt.
- Maak vragen en fouten melden veilig. Bedank iemand hardop die twijfel of een fout meldt. Dan durven anderen het ook.
Wat kunnen Nederlandse leidinggevenden zelf doen?
Samenwerken werkt twee kanten op
Internationale medewerkers die bij jullie in dienst komen moeten natuurlijk de taal leren en begrijpen hoe de organisatie werkt. Dat staat buiten kijf (en een goede onboarding helpt trouwens daarbij). Maar ook de Nederlandse collega’s, teamleiders en organisaties hebben iets te leren. Over bijvoorbeeld het geven van duidelijke instructies. Over de verschillen in waardering van eigen initiatief. Over het mogen maken van fouten.
Wederzijds leren
Daarom spreek ik liever over wederzijds leren. Het gaat er niet om dat één groep zich volledig moet aanpassen aan de andere. Het gaat erom dat mensen zien waar verwachtingen verschillen en daar concreet met elkaar over praten.
Onze verschillen hoeven niet onder de tafel geveegd te worden
Verschillen mogen er gewoon zijn. We kunnen er samen voor zorgen dat die verschillen onze samenwerking en communicatie niet in de weg zitten maar zelfs verrijken.
Veelgestelde vragen
Waarom zegt een internationale medewerker ‘ja’ terwijl hij het niet begrijpt?
In veel culturen is ‘ja’ tegen een leidinggevende een teken van respect. Het betekent vaak ‘ik hoor je’ en niet ‘ik heb het begrepen’. Wie een vraag stelt, is bang dom of ongehoorzaam over te komen.
Helpt een cursus Nederlands tegen misverstanden op de werkvloer?
Deels. Taal zorgt dat iemand de woorden begrijpt. Misverstanden over verwachtingen, initiatief en fouten los je op door ook leidinggevenden te trainen in duidelijk instrueren en omgaan met cultuurverschillen.
Wat is TWI?
TWI staat voor Training Within Industry. Met de module Job Instruction leren leidinggevenden een taak stap voor stap uit te leggen, voor te doen en te laten voordoen. Zo zie je direct of de instructie is aangekomen, ongeacht het taalniveau.
Over de auteur
Agata Wolters is oprichter van Language Switch. Ze is geboren in Polen, studeerde bedrijfseconomie en talen, volgde de NT2-docentenopleiding aan de Radboud Universiteit en is gecertificeerd TWI-JI-trainer en tolk.
Sinds 2012 verzorgt Language Switch trainingen voor internationale medewerkers en leidinggevenden in agrofood, tuinbouw, productie, logistiek en transport. Daarbij werkt Language Switch samen met zelfstandige trainers en andere professionals uit het eigen netwerk.
Vanuit haar bedrijfseconomische achtergrond is Agata ook sterk geïnteresseerd in hoe communicatie, leren en leiderschap bijdragen aan betere samenwerking en de ontwikkeling van organisaties.
Meer over haar achtergrond lees je op haar LinkedIn-profiel: linkedin.com/in/agatawolters
Dit artikel hoort bij de reeks 14 jaar Language Switch.
Benieuwd wat Language Switch voor jouw internationale team kan betekenen? Bekijk de trainingen of neem contact op.